Η ρίζα του λαχανικού Beta vulgaris rubra έχει προσελκύσει πρόσφατα μεγάλη προσοχή ως τρόφιμο που προάγει την υγεία. Είναι γνωστή για τις ισχυρές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αγγειακά προστατευτικές της ιδιότητες, οι οποίες έχουν αποδειχθεί σαφώς από πολλές in vitro και in vivo μελέτες σε ανθρώπους και ζώα.

Ιδιαίτερα ως διατροφική προσέγγιση για τη διαχείριση των καρδιαγγειακών παθήσεων και του καρκίνου, κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερη δημοτικότητα. Σε μελέτες σε ανθρώπους, η συμπλήρωση με παντζάρι μείωσε την αρτηριακή πίεση, μείωσε τη φλεγμονή, απέτρεψε το οξειδωτικό στρες, διατήρησε τη λειτουργία του ενδοθηλίου και αποκατέστησε την εγκεφαλοαγγειακή αιμοδυναμική. Επιπλέον, αρκετές μελέτες έχουν πλέον καθιερώσει τη συμπλήρωση με παντζάρι ως αποτελεσματική για τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης. (1)

Ιδιαίτερα η μείωση της φλεγμονής μπορεί να αποτελέσει μια μεγάλη ευκαιρία για την επέκταση της χρήσης του κόκκινου παντζαριού στους τομείς της πρόληψης και της ρύθμισης.

Το παρόν άρθρο φωτίζει τις ευεργετικές επιδράσεις του παντζαριού στον ανθρώπινο οργανισμό και το απίστευτο δυναμικό που μπορεί να έχει σε πολλές ασθένειες που προκαλούνται από χρόνια φλεγμονή.

2.1 Δυνητικά βιοδραστικές ενώσεις

Τα ευεργετικά οφέλη για την υγεία της Beta vulg. αποδίδονται σε μεγάλο βαθμό στις βιοδραστικές ενώσεις της.

Ιδιαίτερα στην υψηλή περιεκτικότητά της σε ανόργανο νιτρικό. Το νιτρικό από μόνο του δεν θεωρείται ότι μεσολαβεί σε κάποια συγκεκριμένη φυσιολογική λειτουργία, τα ευεργετικά αποτελέσματα σχετίζονται μάλλον με τη μείωσή του σε οξείδιο του αζώτου (NO). Η μείωση σε νιτρώδες συμβαίνει μετά την απορρόφηση και την είσοδο στον εντερο-σαλιβαλικό κύκλο, υποθέτουμε ότι το 25% του νιτρικού εισέρχεται σε αυτόν τον κύκλο. Τα βακτήρια του σάλιου μειώνουν το νιτρικό του σάλιου σε NO. Ωστόσο, το νιτρώδες του σάλιου επαναπορροφάται στην κυκλοφορία μέσω του στομάχου και εκεί μεταβολίζεται σε NO. (1)

Η παντζάρι είναι ένα από τα λίγα λαχανικά που περιέχουν μια ομάδα ιδιαίτερα βιοδραστικών χρωστικών, γνωστών ως Βεταλαΐνες. Πολλές μελέτες έχουν αναφέρει υψηλή αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη ικανότητα in vitro και σε ζωικά μοντέλα in vivo, προκαλώντας ενδιαφέρον για πιθανή χρήση του παντζαριού σε κλινικές παθολογίες που χαρακτηρίζονται από οξειδωτικό στρες και χρόνια φλεγμονή (σε IBD/IBS, άσθμα, σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, ηπατική νόσο, αρθρίτιδα, Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον, καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο)

Οι Βεταλαΐνες μπορούν να διαχωριστούν σε Βετακυανίνες, όπως η Βεταμίνη και η Ισοβεταμίνη, και Βεταξανθίνες, όπως η Βουλγαξανθίνη I & II και η Ινδικαξανθίνη. (1)

Επιπλέον, παρατηρούμε μια ορισμένη ποσότητα Καροτενοειδών, Ασκορβικών οξέων και Φαινολικών, όπως Φλαβονοειδών, Φαινολικού οξέος και Φαινολικών αμιδίων, στην Beta vulg. (1)

2.2. Οφέλη των Βεταλαϊνών

Οι βεταλαΐνες παρουσίασαν σε in vitro μοντέλα σημαντική καταστολή των φλεγμονωδών μορίων όπως η κυκλοοξυγενάση-2 (COX-2), η επαγώγιμη συνθετάση νιτρικού οξειδίου (iNOS) και οι φλεγμονώδεις κυτοκίνες IL-6 και IL-8. (7)

Σε in vivo μοντέλα παρατηρήθηκε μείωση της απόπτωσης στον εγκέφαλο σε άτομα που ακολουθούσαν δίαιτα υψηλών λιπαρών, μετά από τέσσερις εβδομάδες από του στόματος θεραπείας με Indicaxanthin. Αυτό το αποτέλεσμα μπορεί να εξηγηθεί από την καταστολή της έκφρασης γονιδίων που προάγουν την απόπτωση και την αύξηση της έκφρασης γονιδίων που την αναστέλλουν, από τη μείωση της νευροφλεγμονής μέσω της μείωσης της έκφρασης προφλεγμονωδών γονιδίων και πρωτεϊνών, καθώς και από την ελάττωση του οξειδωτικού στρες μέσω της μείωσης των αντιδραστικών ειδών οξυγόνου (ROS) και αζώτου.

Συνολικά, οι βεταλαΐνες, ιδιαίτερα η βετανίνη και η ιντικαξανθίνη, επιδεικνύουν ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις, στοχεύοντας σε βασικούς μηχανισμούς όπως η μείωση των ROS, η καταστολή των προφλεγμονωδών κυτοκινών και η ρύθμιση των οδών που σχετίζονται με την απόπτωση. (7)

2.3 Χημική δομή των ενώσεων της τεύτλας

Η αντιοξειδωτική ικανότητα της βεταμίνης εξηγείται από τη χημική της δομή που περιέχει ομάδες υδροξυλίων και ακορεστότητες στο βενζολικό δακτύλιο. Η βεταμίνη αποτρέπει τη οξειδωτική βλάβη στις πρωτεΐνες αναστέλλοντας τη νιτρίωση του αμινοξέος τυροσίνη. (7)

3.1 Αντιοξειδωτικό

Έχει αποδειχθεί ότι το παντζάρι είναι λειτουργικό τρόφιμο με αντιοξειδωτική βιολογική δράση, λόγω της βεταλαΐνης (βεταΐνης) και άλλων φαινολικών συστατικών του. Η ικανότητα κατά των ελευθέρων ριζών της βετανίνης εξηγείται από τη χημική της δομή (7)

Μελέτες παρέχουν αποδείξεις ότι το παντζάρι είναι εξαιρετική πηγή αντιοξειδωτικών, τα οποία δείχνουν σημαντική ικανότητα προστασίας των κυτταρικών συστατικών από την οξείδωση in vitro και, πιο σημαντικό, και in vivo. (1)

3.2 Αντιφλεγμονώδες

Δεδομένα από διάφορες μελέτες με in vivo μοντέλα δείχνουν ότι η βαφή πλούσια σε βεταλαΐνες, που προέρχεται από το Beta vulgaris, μειώνει την παραγωγή των φλεγμονωδών μεσολαβητών TNF-α και IL-1ß. Οι βεταλαΐνες επίσης περιορίζουν τις επιδράσεις του λιποπολυσακχαρίτη στα μακροφάγα που προέρχονται από μυελό των οστών. Ο LPS ενεργοποιεί το NF-kB και αυξάνει τα επίπεδα IL-1ß και TNF-α. (7)

Συμπερασματικά, οι βεταλαΐνες στο κόκκινο παντζάρι, ειδικά η Βεταμίνη, μπορεί να μειώσουν τη φλεγμονή μέσω της αναστολής της σηματοδοτικής οδού NF-kB και με τη μείωση των ROS μέσω της ενεργοποίησης του πυρηνικού παράγοντα ερυθροειδούς 2-σχετιζόμενου παράγοντα 2 (Nrf2)/στοιχείου απόκρισης αντιοξειδωτικών (ARE). (8)

Οι Pietrzkowski et al. έδειξαν στη μελέτη τους ότι κάψουλες πλούσιες σε βεταλαΐνες, σε θεραπευτικό πλαίσιο, μειώνουν τον πόνο και τη φλεγμονή σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα. Μετά από περίοδο άνω των 10 ημερών και καθημερινή συμπλήρωση τουλάχιστον 35mg δύο φορές την ημέρα, οι ασθενείς παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα ορού της Ιντερλευκίνης-6 (IL-6), του παράγοντα νέκρωσης όγκου-άλφα (TNF-α) και σημαντική αναστολή της δραστηριότητας δύο χημοκινών· του ρυθμιζόμενου ογκογόνου-άλφα (GRO-άλφα) και του ρυθμιζόμενου κατά την ενεργοποίηση φυσιολογικής ανάπτυξης Τ-κυττάρων (RANTES). (9)

Η αντιφλεγμονώδης ικανότητα του παντζαριού φαίνεται επίσης να βελτιώνει τη διαστολή των αγγείων που εξαρτάται και δεν εξαρτάται από το ενδοθήλιο στο αντιβράχιο ασθενών με σύνδρομο Raynaud. (11)

3.3 Μικροβίωμα Εντέρου

Οι Calvani et al. έδειξαν ότι η κατανάλωση χυμού κόκκινης παντζάρας αύξησε την αφθονία βακτηρίων με γνωστά ευεργετικά αποτελέσματα, όπως τα Akkermansia, Oscillospira, Prevotella, Roseburia, Ruminococcaceae και Turicibacter, σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Επίσης, παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα νικοτινικού και τριμεθυλαμίνης στα κόπρανα. (6)

4.1 Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS)

Το IBS είναι μια λειτουργική διαταραχή του γαστρεντερικού συστήματος, που προκαλείται από αλλαγές στις οδούς εντέρου-εγκεφάλου.

Πιθανοί μηχανισμοί δυσλειτουργίας εντέρου-εγκεφάλου υποδηλώνουν πρωτογενή διαταραχή του εντέρου ως υποκείμενη αιτία σε ορισμένες υποομάδες.

Οι υποκείμενοι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου περιλαμβάνουν γενετικούς παράγοντες, μεταλοιμώδεις αλλαγές, χρόνιες λοιμώξεις και διαταραχές στη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου. Η διαταραχή του εντερικού μικροβιώματος συχνά οδηγεί σε χαμηλού βαθμού φλεγμονή του βλεννογόνου, ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού και μεταβολή της διαπερατότητας του εντέρου. Οι ανωμαλίες στον μεταβολισμό της σεροτονίνης και οι αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου μπορεί να είναι πρωτογενείς ή δευτερογενείς παράγοντες. (4)

Άλλες ενδείξεις εμπλέκουν επίσης τη φλεγμονή του εντέρου, την απόκριση των κυτοκινών και το μικροβίωμα του εντέρου που επηρεάζουν πρώτα το έντερο και στη συνέχεια οδηγούν σε αλλαγές στον εγκέφαλο στο IBS. (4)

Επιπλέον, ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες όπως η κακοποίηση στην παιδική ηλικία και η διαταραχή μετατραυματικού στρες συνδέονται με την ανάπτυξη του IBS στην ενήλικη ζωή. Είναι γνωστό ότι το στρες αυξάνει την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού μέσω προφλεγμονωδών κυτοκινών και του NF-kB.

Και οι δύο ψυχοκοινωνικοί παράγοντες είναι επίσης γνωστό ότι προάγουν ένα προφλεγμονώδες φαινότυπο ευαισθητοποιώντας τα συστήματα απελευθέρωσης κορτικοτροπίνης και διαταράσσοντας τον άξονα HPA. Επίσης, ένας υπεραντιδραστικός άξονας HPA θα μπορούσε να συμβάλλει στην εντερική υπερευαισθησία, που συχνά παρατηρείται σε ασθενείς με IBS. (5)

Οι διαταραχές άγχους και διάθεσης είναι επίσης καλά τεκμηριωμένοι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη μεταλοιμώδους IBS, με παρόμοιο κίνδυνο με σοβαρό επεισόδιο λοιμώδους γαστρεντερίτιδας. Περαιτέρω έρευνα για τις διαταραχές διάθεσης ανέδειξε την επιμονή της συστηματικής και νευροφλεγμονής.

Μελέτες λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας σε ασθενείς με IBS έχουν δείξει αυξημένη απόκριση σε εντερικά ερεθίσματα, με αυξημένη ενεργοποίηση του πρόσθιου κεντρικού φλοιού, του προμετωπιαίου φλοιού και του θαλάμου ως αντίδραση σε διάταση του ορθού. Αυτές οι αποκρίσεις φαίνεται επίσης να τροποποιούνται από το άγχος και την κατάθλιψη. (5)

Τα αυξημένα επίπεδα της ιντερλευκίνης-6 (IL-6) και της ιντερλευκίνης-8 (IL-8), που έχουν βρεθεί σε ασθενείς με IBS, επηρεάζουν τον μεταβολισμό της τρυπτοφάνης και οδηγούν σε ανώμαλη λειτουργία του σεροτονινεργικού συστήματος (5-HT). Η ανώμαλη λειτουργία του 5-HT συνδέεται με μεταβολές στην κινητικότητα του εντέρου και αυξημένη ευαισθησία στον πόνο, συμπτώματα που συχνά παρατηρούνται σε ασθενείς με IBS. (5)

Επίσης, δείγματα κοπράνων ασθενών με IBS και διάρροια έδειξαν αυξημένες ποσότητες των κυτοκινών ιντερλευκίνης 1β, ιντερλευκίνης 10, TNFα και ιντερλευκίνης 6. Η συγκέντρωση αυτών των κυτοκινών φάνηκε να σχετίζεται με τη συχνότητα και τη σοβαρότητα του πόνου. (5)

Παρατηρείται επίσης επικάλυψη του IBS με ελκώδη κολίτιδα και νόσο του Crohn, όπου η θεραπεία με αντι-TNFα έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει τη λειτουργία της εντερικής αισθητικότητας και τις θετικές προκαταλήψεις στην αντίληψη. Αυτό αποτελεί περαιτέρω απόδειξη ότι οι φλεγμονώδεις διεργασίες του εντέρου επηρεάζουν την κεντρική επεξεργασία των πληροφοριών. (5)

4.2 Ψυχικές Διαταραχές

Οι Osimo et al. βρήκαν σημαντικά αυξημένα επίπεδα στο αίμα των CRP, IL-3, IL-6, IL-12, IL-18, sIL-2R και TNF-α σε ασθενείς με κατάθλιψη με μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους αποτελέσματα. Αυτά τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν μετά από αναλύσεις ευαισθησίας για ψυχιατρικούς και παράγοντες τρόπου ζωής, επιρροή της ασυμμετρίας, επιρροή μελετών χαμηλής ποιότητας και μεροληψία δημοσίευσης. (13)

Επίσης, οι Li et al. εντόπισαν στην τελευταία τους συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση μια σειρά από διάφορους φλεγμονώδεις και ανοσολογικούς βιοδείκτες. Αυτοί διαφέρουν σημαντικά σε εφήβους με κατάθλιψη σε σύγκριση με υγιείς μάρτυρες. (16)

Η CRP είναι ένας από τους καλύτερα μελετημένους φλεγμονώδεις δείκτες στον τομέα της ιατρικής. Υψηλότερα επίπεδα CRP έχουν βρεθεί σταθερά σε αρκετές, ακόμη και διαχρονικές, μελέτες για την κατάθλιψη.

Συχνά προηγείται της έναρξης της νόσου, υποδηλώνοντας ότι η φλεγμονή μπορεί να είναι αιτία και όχι απλώς συνέπεια της νόσου.

Υποστηρίζοντας αυτή την υπόθεση, μια ανάλυση με μεθόδους Mendelian randomization στο δείγμα του UK Biobank βρήκε ότι η IL-6 και η CRP πιθανόν να συνδέονται αιτιολογικά με την κατάθλιψη.

Επιπλέον, αυξημένα περιφερικά επίπεδα CRP έχουν βρεθεί να συσχετίζονται με τα επίπεδά της στο κεντρικό νευρικό σύστημα, με ισχυρή συσχέτιση μεταξύ πλάσματος και εγκεφαλονωτιαίου υγρού CRP. (13)

Η TNF-α είναι μία από τις κύριες προ-φλεγμονώδεις κυτοκίνες.

Παράγεται από δενδριτικά κύτταρα και μακροφάγα, τα οποία κατά τη διάρκεια οξείας λοίμωξης παράγουν IL-6 και IL-12. Η αύξηση της TNF-α, IL-6 και IL-12 σε τρέχουσες επεισόδια κατάθλιψης εξηγεί τη συστηματική φύση της φλεγμονώδους κατάστασης, καθώς δείχνει ομοιότητα με την ανοσολογική αντίδραση σε ενεργή λοίμωξη. (13)

Πολλές μελέτες για την IL-6 και την CRP/hsCRP βρήκαν προγνωστικές συσχετίσεις μεταξύ των επιπέδων των δεικτών και της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Οι μελέτες βρήκαν ότι τα αρχικά επίπεδα συνδέονταν με καλύτερη ανταπόκριση σε ενώσεις με γνωστές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, όπως η ινφλιξιμάμπη και η κεταμίνη.

Επίσης, διαφορετικοί υποτύποι της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής παρουσιάζουν διαφορές στα φλεγμονώδη προφίλ τους, όπως η IL-6 και η IL-1β για την μελαγχολική κατάθλιψη και η CRP για την μη μελαγχολική κατάθλιψη. (14)

Μελέτες έδειξαν επίσης ότι η αυξημένη φλεγμονή σε παιδιά και εφήβους συνδέεται με μεγαλύτερη μελλοντική κατάθλιψη. Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι φλεγμονώδεις κυτοκίνες στον εγκέφαλο μπορούν να αλλάξουν τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου τροποποιώντας τη νευροδιαβίβαση, τον ιππόκαμπο, τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων και τη λειτουργία του συμπαθητικού συστήματος.

Αυτές οι αλλαγές μπορεί να οδηγήσουν σε μεταβολές στην γνωστική λειτουργία και να προκαλέσουν καταθλιπτικά συμπτώματα. (15)

Αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι η οξεία κατάθλιψη είναι μια προ-φλεγμονώδης κατάσταση και υποστηρίζουν την υπόθεση ότι οι αυξήσεις των φλεγμονωδών δεικτών στην κατάθλιψη οφείλονται σε δεξιά μετατόπιση της κατανομής των ανοσολογικών δεικτών. (13)

Επίσης, δείχνουν μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ κατάθλιψης και προ-φλεγμονωδών καταστάσεων που είναι ανιχνεύσιμη νωρίς στη διάρκεια της ζωής. (15)

Για να θεωρηθεί ένα συστατικό τροφίμου ευεργετικό για την υγεία, πρέπει να είναι βιοδιαθέσιμο in vivo.

Παρατηρούμε υψηλή βιοδιαθεσιμότητα ανόργανου διαιτητικού νιτρικού στο κόκκινο παντζάρι και υπάρχουν αναφορές για απορρόφηση κοντά στο 100% μετά την πέψη. (1)

Καθώς η μείωση του νιτρικού σε νιτρώδες γίνεται μέσω συγκεκριμένων βακτηρίων του σάλιου, το φτύσιμο του σάλιου ή η χρήση στοματικών αντιβακτηριακών θεραπειών, όπως στοματικά διαλύματα, μπορεί να μειώσει τη μετατροπή νιτρικού-νιτρώδους. (1)

Η έκταση της απορρόφησης των βεταλαϊνών είναι λιγότερο σαφής. Η έκταση στην οποία οι βεταλαΐνες μεταβολίζονται και δομικά μετατρέπονται σε δευτερογενείς μεταβολίτες δεν έχει ακόμη χαρακτηριστεί, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση της βιοδιαθεσιμότητάς τους. (1)

Μελέτες υποδεικνύουν ότι ορισμένες από τις ενεργές ενώσεις στο παντζάρι χάνoνται ή ίσως αποδομούνται κατά το μαγείρεμα και την επεξεργασία. Εννοιολογικά, η θερμική επεξεργασία, η έκθεση σε βακτηριακούς παράγοντες, η οξίνιση, οι συνθήκες αποθήκευσης και η τροποποιημένη ατμοσφαιρική επεξεργασία θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη φυτοχημική σύνθεση. (3)

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη σταθερότητα των βεταλαϊνών, όπως η αυξημένη θερμοκρασία, το φως, το οξυγόνο, τα ακραία pH, τα ιόντα μετάλλων και η υψηλή υγρασία.

Ιδιαίτερα η θερμική αποδόμηση αποτελεί μεγάλη πρόκληση για την εργασία με προϊόντα βασισμένα σε βεταλαΐνες. Οι βετακυανίνες χάνουν τη σταθερότητά τους πάνω από 60°C, ενώ οι βεταξανθίνες ήδη πάνω από 40°C. Η θερμοκρασία δωματίου φαίνεται να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα για προϊόντα με βάση τις βεταλαΐνες κατά την αποθήκευση.

Όσον αφορά το pH, οι βεταλαΐνες είναι γενικά σταθερές εντός του εύρους 3 έως 7. Οι αλκαλικές συνθήκες τις επηρεάζουν αρνητικά.

Η κύρια πρόκληση για την εφαρμογή των βεταλαϊνών στη βιομηχανία είναι η αστάθειά τους σε αυτούς τους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Οι τεχνικές εγκλεισμού και προσρόφησης αποτελούν υποσχόμενες εναλλακτικές για την υπέρβαση αυτών των περιορισμών και τη βελτίωση της σταθερότητας των βιοδραστικών ενώσεων. (7)

Παράγοντες που βελτιώνουν τη σταθερότητα των βεταλαϊνών περιλαμβάνουν την ασκορβική οξύ, την ισοασκορβική οξύ, παράγοντες χηλικοποίησης όπως το κιτρικό οξύ και το EDTA. Επίσης, η ß-κυκλοδεξτρίνη και η γλυκόζη οξειδάση μπορεί να είναι αποτελεσματικές, απορροφώντας το ελεύθερο νερό και απομακρύνοντας το διαλυμένο οξυγόνο. (12)

Επιπλέον, τα παραγόμενα παράγωγα βετανίνης μπορεί να έχουν ισχυρή επίδραση στις βιοδραστικές ιδιότητες των προϊόντων B. vulgaris και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διάφορες εφαρμογές τροφίμων με νέες δυνατότητες προώθησης της υγείας και χρωστικές ιδιότητες. (12)

Μελέτες έδειξαν χαμηλότερο ρυθμό απορρόφησης, λόγω χαμηλότερης επιθηλιακής μεταφοράς, των βεταλαϊνών από το κόκκινο παντζάρι σε σύγκριση με βεταλαΐνες από άλλες πηγές, όπως ο καρπός κάκτου. Πρόσφατη εργασία υποδηλώνει ότι οι χαμηλότεροι ρυθμοί απορρόφησης οφείλονται σε διαφορές στη μήτρα τροφίμου. Αυτό υποδηλώνει ότι η βιοδιαθεσιμότητα της βετανίνης μπορεί να είναι χαμηλότερη μετά την κατανάλωση παντζαριού σε σύγκριση με άλλες πηγές βετανίνης. (3)

Παρόλο που οι βεταλαΐνες έχουν αποδείξεις βιολογικής αποτελεσματικότητας in vivo, φαίνεται να έχουν πολύ χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα γενικά, κάτι που μπορεί να επηρεάσει το θεραπευτικό τους δυναμικό. Επομένως, είναι ουσιώδες να ληφθεί υπόψη ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ουσιών που αποτελούν τη φυσική μήτρα μπορεί να επηρεάσουν τη βιοδιαθεσιμότητα των βεταλαϊνών από το κόκκινο παντζάρι. (7)

Μια in vitro μελέτη με χρήση κυττάρων Caco-2 έδειξε ότι η ιντικαξανθίνη και η βετανίνη απορροφώνται μέσω του εντερικού επιθηλίου αλλά με διαφορετικό τρόπο. Ενώ η ιντικαξανθίνη ακολουθεί μια διαδρομή χωρίς να βασίζεται σε μεταφορείς μεμβράνης, η βετανίνη περιορίζεται σε αυτούς, γεγονός που μειώνει την απορρόφησή της. Η απορρόφηση της ιντικαξανθίνης είναι πιο αποτελεσματική και η βιοδιαθεσιμότητά της υψηλότερη. Η απορρόφηση της ιντικαξανθίνης δεν επηρεάστηκε από τη μήτρα τροφίμου, σε αντίθεση με τη βετανίνη. (7)

Μια μελέτη σε ανθρώπινους εθελοντές έδειξε ότι οι βεταλαΐνες έφτασαν στο μέγιστο επίπεδο στο πλάσμα μετά την πρώτη εβδομάδα κατανάλωσης ζυμωμένου χυμού παντζαριού και στα ούρα μετά τη δεύτερη εβδομάδα κατανάλωσης χυμού. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι οι βεταλαΐνες πιθανώς υφίστανται διαδοχική βιομετατροπή. (7)

Μια άλλη μελέτη παρατήρησε ότι μεγάλο ποσοστό των βετακυανινών από το παντζάρι υπέστη κατακερματισμό, συμπεριλαμβανομένης της απογλυκοζυλίωσης και της αποκαρβοξυλίωσης, στο γαστρεντερικό σωλήνα. Επιπλέον, φαίνεται ότι διάφορα βακτήρια του εντέρου εμπλέκονται στη μετατροπή στο έντερο, γεγονός που μπορεί να προκαλεί μεγάλη ατομική διακύμανση. (7)

Τα in vivo και in vitro στοιχεία δείχνουν ότι οι βεταλαΐνες μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή. Καθώς στοχεύουν επιτυχώς σε διαφορετικές οδούς της φλεγμονώδους διαδικασίας, παρουσιάζουν δυναμικό στη θεραπεία διαφόρων ασθενειών που σχετίζονται με φλεγμονώδεις παθοφυσιολογίες, όπως το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS).

Βάσει των συλλεγμένων δεδομένων, το παντζάρι φαίνεται να είναι μια τροφή που προάγει την υγεία με διάφορα ευεργετικά αποτελέσματα. Αν και τα δεδομένα είναι ελπιδοφόρα, χρειάζεται ακόμη να διερευνηθεί μέσω μεγάλων κλινικών μελετών η επίδραση του κόκκινου παντζαριού σε χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις όπως το IBS, η αρθρίτιδα κ.ά. Παρ’ όλα αυτά, τα συλλεγμένα δεδομένα υποδεικνύουν έντονα ότι η συμπλήρωση με παντζάρι αποτελεί μια οικονομική, ισχυρή και φυσική διατροφική παρέμβαση σε κλινικό πλαίσιο.

Όσον αφορά τη βιοδιαθεσιμότητα, φαίνεται ιδιαίτερα σημαντικό να δημιουργηθεί ένα προϊόν με κάψουλα για συμπλήρωση υπό αυστηρά ελεγχόμενη διαδικασία παραγωγής, ειδικά όσον αφορά τη θερμότητα που εφαρμόζεται κατά την παραγωγή. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να αξιολογηθούν παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση θετικά ή αρνητικά και να προσπαθήσουμε να τους εξαιρέσουμε ή να τους προσθέσουμε στη διαδικασία συμπλήρωσης.

Εάν το προϊόν παρασκευαστεί σωστά υπό αυστηρές συνθήκες και χορηγηθεί στον ασθενή με κατάλληλο τρόπο, βλέπω μεγάλη προοπτική στη συμπλήρωση με βεταλαΐνες σε κλινικό πλαίσιο, που μπορεί να επηρεάσει και να διαμορφώσει τη σύγχρονη ιατρική με βιώσιμο τρόπο, καθώς θα μπορούσαμε να θεραπεύσουμε την αιτία της νόσου και όχι μόνο τα συμπτώματα, αλλά και να την προλάβουμε με οικονομικό και απολύτως χαμηλού κινδύνου τρόπο.

Το κόκκινο παντζάρι περιέχει επίσης FODMAPs, που μπορεί να αυξήσουν τα συμπτώματα σε ορισμένες υποομάδες του IBS, αλλά είναι αμφίβολο αν η ποσότητα που περιέχεται σε εκχύλισμα κόκκινου παντζαριού έχει κάποια επίδραση στα συμπτώματα του IBS. Ωστόσο, μπορεί να είναι ωφέλιμο να αξιολογηθεί το δυναμικό των συνσυμπληρωμάτων για την διευκόλυνση της πέψης και τη βελτίωση της απορρόφησης των βιοδραστικών ενώσεων.

Επιπλέον, μπορεί να υπάρχει ένα δυναμικό πεδίο στην πρόληψη ψυχικών διαταραχών ή στη μείωση των συμπτωμάτων τους.

Ο κύριος λόγος για το υψηλό δυναμικό της συμπλήρωσης με παντζάρι είναι η έλλειψη φαρμάκων που να θεραπεύουν επιτυχώς και να προλαμβάνουν τις χρόνιες φλεγμονώδεις διαταραχές. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ή υπάρχουν ελάχιστες δυνατότητες να αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία ή οι μηχανισμοί αυτών των ασθενειών. Συνήθως η θεραπεία βασίζεται στη μείωση των συμπτωμάτων με πιο ή λιγότερο αποτελεσματικό τρόπο.

Καθώς η επίπτωση των ψυχικών διαταραχών και άλλων φλεγμονωδών διαταραχών όπως το IBS συνεχίζει να αυξάνεται και οδηγεί σε αυξημένο ενδιαφέρον για βιώσιμη και φυσική διατροφή και ιατρική, φαίνεται να είναι η κατάλληλη στιγμή για να προταθούν υποσχόμενες λύσεις για τις ιατρικές ανάγκες ενός συγκεκριμένου ποσοστού του ανθρώπινου πληθυσμού.