Είναι επίσης ευρέως γνωστό ότι το μικροβίωμα του εντέρου διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ανθρώπινη υγεία. Το μικροβίωμα του εντέρου διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολικού και του ανοσοποιητικού συστήματος. (Wang et al.) Όταν αναλογιζόμαστε αυτό το γεγονός, κατανοούμε γρήγορα πόσο σημαντική είναι η ισορροπημένη σύσταση του μικροβιώματος του εντέρου μας. Και όταν μιλάμε για το μικροβίωμα του εντέρου, πρέπει να γνωρίζουμε τους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες που διαμορφώνουν τα μικροβιακά χαρακτηριστικά μας. Ιδιαίτερα οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η διατροφή, η κατάσταση της υγείας και ο τρόπος ζωής, επηρεάζουν σημαντικά το μικροβίωμα του εντέρου. Είναι γνωστό ότι οι αλλαγές στη διατροφή μας, καθώς και η σύστασή της, μπορούν να τροποποιήσουν γρήγορα τη μεταβολική λειτουργία των βακτηρίων του εντέρου μας. (Wang et al.)

Η δυσβίωση της εντερικής μικροβιότητας συνδέεται συχνά με μειωμένο βακτηριακό πλούτο και ποικιλομορφία, καθώς και με διαταραγμένη ισορροπία στη σύνθεση μεταξύ συμβιωτικών και δυνητικά παθογόνων ειδών. Η δυσβίωση συνδέεται με διαταραχές που εξαρτώνται από εντεροβακτήρια, όπως αλλεργικές αντιδράσεις, κατάθλιψη, υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης και φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. (Wang et al.)

Το κόκκινο παντζάρι (Beta vulgaris L.) είναι πλούσιο σε φυτοχημικές ενώσεις, όπως φυτικές ίνες, πολυφαινόλες και βεταλαΐνες. Η κύρια βεταλαΐνη στο κόκκινο παντζάρι είναι η βετανίνη, μια βετακυανίνη. Η μικροβιότα του εντέρου παράγει ένζυμα, όπως οι ß-γλυκοσιδάσες και οι γλυκοσιδικές υδρολάσες, τα οποία μπορούν να μεταβολίζουν τις φυτοχημικές ενώσεις σε SCFAs. Έχει αποδειχθεί ότι η κατανάλωση κόκκινου παντζαριού ρυθμίζει τον μεταβολισμό της μικροβιότας του εντέρου και την παραγωγή SCFAs. Καθώς βακτήρια όπως τα Bifidobacterium και Bacteroides παράγουν τα συγκεκριμένα ένζυμα για τον μεταβολισμό των βεταλαϊνών, η απόκριση στο κόκκινο παντζάρι μπορεί να εξαρτάται από τον εντεροτύπο. (Ko et al.)

Οι εντερότυποι ορίζονται από διαφορετικές συστάδες της μικροχλωρίδας του ανθρώπινου εντέρου. Κατηγοριοποιούνται με βάση βασικά βακτήρια όπως τα Bifidobacterium, Faecalibacterium, Bacteroides κ.ά. Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι τα άτομα μπορεί να εμφανίζουν διαφορετικές μεταβολικές αποκρίσεις στην ίδια διατροφή λόγω διαφορετικού εντερότυπου. Αυτό καταδεικνύει για ακόμη μία φορά πόσο σημαντική είναι η εξατομικευμένη διατροφή, τόσο σε υγιή άτομα όσο και σε θεραπευτικά πλαίσια. (Ko et al.)

Είναι ευρέως γνωστό ότι το μικροβίωμα του εντέρου επηρεάζει σημαντικά την επικοινωνία μεταξύ του γαστρεντερικού σωλήνα και του κεντρικού νευρικού συστήματος μέσω βιοχημικών μεταβολιτών, όπως η σεροτονίνη, τα SCFA και η τρυπτοφάνη. Έχουν παρατηρηθεί χαμηλότερα επίπεδα SCFA σε άτομα με κατάθλιψη (Verma et al.). Η υπάρχουσα βιβλιογραφία υποδεικνύει επίσης ότι το μικροβίωμα του εντέρου μπορεί να επηρεάζει τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA). Ο άξονας HPA συντονίζει την προσαρμοστική απόκριση στο στρες και η δυσλειτουργία του φαίνεται να οδηγεί σε αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, οι οποίες συχνά συνδέονται με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης και φλεγμονωδών μεσολαβητών (Simpson et al.).

Τα τελευταία χρόνια, αρκετές μελέτες έχουν διερευνήσει την επίδραση του κόκκινου παντζαριού στο εντερικό μικροβίωμα.

Οι Wang et al. διερεύνησαν το 2022 τις αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα υγιών ανθρώπων μετά από κατανάλωση κόκκινου παντζαριού για διάστημα 14 ημερών. Συμμετείχαν 18 υγιή άτομα (13 γυναίκες, 5 άνδρες). Δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη της μελέτης, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αποφεύγουν την κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν βεταλαΐνες. Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης των 14 ημερών, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν καθημερινά 30mL συμπυκνώματος παντζαριού. Συλλέχθηκαν δείγματα κοπράνων κατά την έναρξη (BL), μετά από 3 ημέρες (D3) και μετά από 14 ημέρες (D14). Κατά την αρχική επίσκεψη πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις. Η μελέτη δεν έδειξε σημαντικές αλλαγές στην άλφα- και βήτα-ποικιλότητα μεταξύ των δειγμάτων BSL, D3 και D14. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν αξιοσημείωτες αλλαγές στην αφθονία συγκεκριμένων ταξινομικών ομάδων (π.χ. Romboutsia και Bacteroidales), καθώς και εμπλουτισμός του A. munciniphila (το οποίο συσχετίζεται αντιστρόφως με την παχυσαρκία, τη φλεγμονή και τις μεταβολικές διαταραχές) και μείωση του πληθυσμού του B. fragilis (δυνητικά εντεροτοξινογόνου, που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη διάρροια).

Παρατηρήθηκε επίσης αυξημένη παραγωγή συνολικών SCFAs, ιδιαίτερα ισοβουτυρικού και βουτυρικού οξέος, στα κόπρανα. Οι Surono et al. διερεύνησαν την επίδραση του κόκκινου παντζαριού στο εντερικό μικροβίωμα προδιαβητικών ατόμων από την Ινδονησία κατά την απώλεια βάρους. Πραγματοποιήθηκε τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, διασταυρούμενη δοκιμή με 15 προδιαβητικούς εθελοντές (6 άνδρες, 9 γυναίκες) (γλυκόζη αίματος νηστείας 100–125 mg/dL, τυχαία γλυκόζη αίματος 140–199 mg/dL, BMI 25–27 kg/m2).

Τους χορηγήθηκαν:

1.) 50% αλεύρι ταρό + 50% αλεύρι σίτου

2.) αυτά τα προϊόντα + το προβιοτικό L. plantarum

3.) τα προϊόντα του 1.) με προσροφημένο παντζάρι, για διάστημα 2 εβδομάδων, με περίοδο έκπλυσης 2 εβδομάδων μεταξύ των παρεμβάσεων. Συλλέχθηκαν δείγματα κοπράνων και αίματος πριν και μετά τις δί εβδομάδες παρέμβασης για κάθε τύπο θεραπείας. Η συνολική διάρκεια της μελέτης ήταν 14 εβδομάδες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μεγάλη διατομική μεταβλητότητα στην απόκριση του εντερικού μικροβιώματος. Τελικά, τα άτομα μπορούσαν να χωριστούν σε εκείνα με πιο ανθεκτικό μικροβίωμα και σε εκείνα με μικροβίωμα πιο επιρρεπές στις διατροφικές αλλαγές.

Οι Ko et al. διερεύνησαν τις επιδράσεις της σκόνης κόκκινου παντζαριού (RP) και της παραγωγής βετανίνης με βάση τον εντερότυπο. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποίησαν μοντέλο γαστρεντερικής πέψης και ζύμωσης κοπράνων. Για την ανάλυση των εντεροτύπων, στρατολόγησαν 30 υγιείς Κορεάτες συμμετέχοντες (17 άνδρες και 13 γυναίκες). Μπόρεσαν να χωρίσουν τους συμμετέχοντες σε υποομάδες με επικρατούντα εντερότυπο:

Phocaicole, Prevotella και Bifidobacterium. Συλλέχθηκαν κόπρανα από ένα αντιπροσωπευτικό άτομο κάθε υποομάδας και ζυμώθηκαν με σκόνη κόκκινου παντζαριού ή χρωστική βετανίνης. Η επίδραση των RP και BP ως πρεβιοτικών στο εντερικό μικροβίωμα εξαρτιόταν από τον εντερότυπο των 3 επιλεγμένων ατόμων. Μόνο στο δείγμα S3-Bifidobacterium ανιχνεύθηκε σημαντική αλλαγή στον πλούτο των μικροβιακών ταξινομικών ομάδων. Επίσης, το σύμπλεγμα S3-Bifidobacterium παρουσίασε διαφορετική τάση στις αλλαγές του εντερικού μικροβιώματος σε σύγκριση με τα άλλα δείγματα.

Κάθε εντερότυπος (με και χωρίς ζύμωση RP/BP) παρουσίασε διαφορετική μεταβολική δραστηριότητα που σχετιζόταν με την παραγωγή SCFA. Η μεγαλύτερη αύξηση στην παραγωγή SCFA βρέθηκε στο δείγμα S3-Bifidobacterium, ενώ το δείγμα S2-Prevotella παρουσίασε μικρότερη αλλαγή στα SCFA. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης δείχνουν ότι τα RP και BP προκαλούν ειδικές για τον εντερότυπο αποκρίσεις στο εντερικό μικροβίωμα και στην παραγωγή SCFA.

Οι Adekolurejo et al. πραγματοποίησαν μελέτη σχετικά με το πρόβλημα της διαταραχής του μικροβιώματος λόγω απογαλακτισμού. 48 χοιρίδια κατανεμήθηκαν τυχαία σε μία από τέσσερις δίαιτες για 14 ημέρες, μετά από περίοδο 28 ημερών απογαλακτισμού. Υπήρχε μια βασική δίαιτα ελέγχου (con), μία με 300mg/kg οξειδίου του ψευδαργύρου (ZNO) και δύο διαφορετικές δίαιτες που περιείχαν κόκκινο παντζάρι. Οι RB2 και RB4 παρασκευάστηκαν με την προσθήκη 2 (20g/kg) και 4% (40g/kg) κονιοποιημένου ολόκληρου κόκκινου παντζαριού στη βασική δίαιτα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το παντζάρι έχει τη δυνατότητα να ρυθμίζει το εντερικό μικροβίωμα των απογαλακτισμένων χοίρων, αυξάνοντας τον πλούτο των ειδών και ενισχύοντας τον μεταβολισμό των λιπιδίων.

Οι Calvani et al. ανακάλυψαν ευεργετικές επιδράσεις από την κατανάλωση χυμού παντζαριού στο εντερικό μικροβίωμα ενηλίκων με long COVID. Στη μελέτη συμμετείχαν 25 άτομα (15 στην ομάδα χυμού, 10 στην ομάδα placebo). Μετά από συμπληρωματική χορήγηση για δύο εβδομάδες, οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν χυμό παντζαριού παρουσίασαν μεγαλύτερη αφθονία βακτηρίων με ευρέως γνωστές ευεργετικές επιδράσεις σε σύγκριση με την ομάδα placebo.

Αρκετές μελέτες είχαν ως στόχο να διερευνήσουν την επίδραση του παντζαριού στη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου μας και, κατ’ επέκταση, στην υγεία μας. Συνολικά, δεν μπόρεσαν να δείξουν σημαντικές αλλαγές στην άλφα και τη βήτα ποικιλομορφία. Ωστόσο, εντοπίστηκαν σημαντικές αλλαγές σε συγκεκριμένα ταξινομικά σύνολα, καθώς και αύξηση στην παραγωγή SCFA. Αποδείχθηκε επίσης ότι το ανθρώπινο μικροβίωμα μπορεί να χωριστεί σε διαφορετικούς εντερότυπους, οι οποίοι φαίνεται να αντιδρούν με μεγαλύτερη ή μικρότερη ευαισθησία στην κατανάλωση παντζαριού. Η μεγαλύτερη αύξηση στην παραγωγή SCFA μετά την κατανάλωση παντζαριού παρατηρήθηκε στον εντερότυπο Bifidobacterium, ο οποίος φάνηκε να είναι ο πιο ευαίσθητος στην κατανάλωση παντζαριού. Δυστυχώς, οι μελέτες παρουσιάζουν αρκετούς περιορισμούς, καθώς όλες περιλαμβάνουν μικρό αριθμό συμμετεχόντων και παρατηρήθηκαν μόνο βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα.

Οι μελέτες έδειξαν τις δυνατότητες της κατανάλωσης κόκκινου παντζαριού μέσω της αύξησης της παραγωγής SCFA και της ευεργετικής τροποποίησης της εντερικής μικροβιότας. Και τα δύο μπορεί να οδηγήσουν σε ποικίλα οφέλη για την υγεία και να συμβάλουν στην πρόληψη φλεγμονωδών ασθενειών, όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, καθώς και της κατάθλιψης, του σακχαρώδους διαβήτη και ενός μεγάλου αριθμού διαφορετικών μεταβολικών διαταραχών. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τη διερεύνηση των μακροπρόθεσμων επιδράσεων του κόκκινου παντζαριού στην εντερική μικροβιότα, ιδιαίτερα στους διαφορετικούς εντερότυπους, και των φυσιολογικών συνεπειών για το έντερο και τον οργανισμό-ξενιστή.