Είναι επίσης γνωστό ότι το μικροβίωμα του εντέρου παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανθρώπινη υγεία. Το μικροβίωμα του εντέρου έχει πολύ ισχυρή επίδραση στη ρύθμιση του μεταβολικού και ανοσοποιητικού συστήματος. (Wang et al.) Όταν σκεφτόμαστε αυτό το γεγονός, κατανοούμε γρήγορα πόσο σημαντική είναι η ισορροπημένη σύνθεση του μικροβιώματος του εντέρου μας. Και όταν μιλάμε για το μικροβίωμα του εντέρου, πρέπει να γνωρίζουμε τις εσωτερικές και εξωτερικές πτυχές που διαμορφώνουν τα μικροβιακά μας χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η διατροφή, η κατάσταση υγείας και ο τρόπος ζωής, έχουν ισχυρή επίδραση στο μικροβίωμα του εντέρου. Οι αλλαγές και η σύνθεση της διατροφής μας είναι γνωστό ότι ρυθμίζουν γρήγορα τη μεταβολική λειτουργία των βακτηρίων του εντέρου μας. (Wang et al.)

Η δυσβίωση της εντερικής μικροχλωρίδας παρατηρείται συχνά με μειωμένο πλούτο και ποικιλία βακτηρίων, καθώς και με διαταραγμένη ισορροπία στη σύνθεση μεταξύ συμβιωτικών και πιθανώς παθογόνων ειδών. Η δυσβίωση συνδέεται με διαταραχές που εξαρτώνται από εντεροβακτήρια, όπως αλλεργικές αντιδράσεις, κατάθλιψη, υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης και φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. (Wang et al.)

Η κόκκινη παντζάρι (Beta vulgaris L.) είναι πλούσια σε φυτοχημικά όπως ίνες, πολυφαινόλες και βεταλαΐνες. Η κύρια βεταλαΐνη στο κόκκινο παντζάρι είναι η βετανίνη, μια βετακυανίνη. Το μικροβίωμα του εντέρου παράγει ένζυμα όπως β-γλυκοσιδάσες και γλυκοσιδικές υδρολάσες, τα οποία μπορούν να μεταβολίσουν τα φυτοχημικά σε SCFAs. Η κατανάλωση κόκκινου παντζαριού έχει αποδειχθεί ότι ρυθμίζει το μεταβολισμό του μικροβιώματος του εντέρου και την παραγωγή SCFA. Επειδή ειδικά βακτήρια όπως τα Bifidobacterium και Bacteroides παράγουν τα συγκεκριμένα ένζυμα για το μεταβολισμό των βεταλαϊνών, η αντίδραση στο κόκκινο παντζάρι μπορεί να εξαρτάται από τον εντεροτύπο του εντέρου. (Ko et al.)

Οι εντεροτύποι ορίζονται από διαφορετικά σύνολα της μικροχλωρίδας του ανθρώπινου εντέρου. Αυτοί κατηγοριοποιούνται βάσει βασικών βακτηρίων όπως τα Bifidobacterium, Faecalibacterium, Bacteroides κ.ά. Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι τα άτομα μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικές μεταβολικές αντιδράσεις στην ίδια διατροφή, λόγω διαφορετικού εντεροτύπου. Αυτό δείχνει ξανά πόσο σημαντική είναι η εξατομικευμένη διατροφή σε υγιή άτομα αλλά και σε θεραπευτικά πλαίσια. (Ko et al.)

Είναι γνωστό ότι το μικροβίωμα του εντέρου έχει μεγάλη επιρροή στην επικοινωνία μεταξύ του γαστρεντερικού σωλήνα και του κεντρικού νευρικού συστήματος μέσω βιοχημικών μεταβολιτών όπως η σεροτονίνη, τα SCFAs και η τρυπτοφάνη. Χαμηλότερα επίπεδα SCFAs έχουν παρατηρηθεί σε άτομα με κατάθλιψη (Verma et al.). Η υπάρχουσα βιβλιογραφία υποδηλώνει επίσης ότι το μικροβίωμα του εντέρου μπορεί να επηρεάσει τον υποθάλαμο-υπόφυση-επινεφρίδια (HPA) άξονα. Ο άξονας HPA συντονίζει την προσαρμοστική αντίδραση στο στρες και μια διαταραγμένη λειτουργία φαίνεται να οδηγεί σε αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, που συχνά συνδέονται με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης και φλεγμονωδών μεσολαβητών (Simpson et al.).

Τα τελευταία χρόνια, αρκετές μελέτες έχουν στόχο να διερευνήσουν την επίδραση της κόκκινης παντζάρας στο μικροβίωμα του εντέρου.

Οι Wang et al. μελέτησαν το 2022 τις αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου μετά από περίοδο 14 ημερών κατανάλωσης κόκκινης παντζάρας σε υγιείς ανθρώπους. Συμμετείχαν 18 υγιείς συμμετέχοντες (13 γυναίκες, 5 άνδρες). Δύο εβδομάδες πριν την έναρξη της μελέτης, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αποφύγουν την κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν βεταλαΐνη. Κατά τη διάρκεια της 14ήμερης περιόδου παρέμβασης, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν καθημερινά 30mL συμπυκνώματος παντζαριού. Δείγματα κοπράνων συλλέχθηκαν στην αρχή (BL), μετά από 3 ημέρες (D3) και 14 ημέρες (D14). Πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις στην αρχική επίσκεψη. Η μελέτη δεν έδειξε σημαντικές αλλαγές στην α- και β-ποικιλότητα μεταξύ των δειγμάτων BSL, D3, D14. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν σημαντικές αλλαγές στην αφθονία συγκεκριμένων ταξόνων (π.χ. Romboutsia και Bacteroidales) καθώς και εμπλουτισμός του A. munciniphila (που σχετίζεται αρνητικά με την παχυσαρκία, τη φλεγμονή και τις μεταβολικές διαταραχές) και μείωση του πληθυσμού B. fragilis (πιθανώς εντεροτοξιγόνο που οδηγεί σε φλεγμονώδη διάρροια).

Παρατηρήθηκε επίσης αυξημένη παραγωγή συνολικών SCFAs, ειδικά ισοβουτυρικού οξέος στα κόπρανα. Οι Surono et al. μελέτησαν την επίδραση της κόκκινης παντζάρας στο μικροβίωμα του εντέρου σε προδιαβητικούς Ινδονήσιους κατά τη διάρκεια απώλειας βάρους. Πραγματοποιήθηκε τυχαιοποιημένη διπλή-τυφλή διασταυρούμενη δοκιμή με 15 (6 άνδρες, 9 γυναίκες) προδιαβητικούς (νηστείας γλυκόζη αίματος 100–125 mg/dL, τυχαία γλυκόζη αίματος 140–199 mg/dL, ΔΜΣ 25–27 kg/m2) εθελοντές.

Τους χορηγήθηκαν:

1.) 50% αλεύρι ταρό + 50% αλεύρι σιταριού

2.) αυτά τα προϊόντα + προβιοτικό L. plantarum

3.) τα προϊόντα του 1.) με παντζάρι απορροφημένο για περίοδο 2 εβδομάδων με 2 εβδομάδες διάλειμμα ανάμεσα. Συλλέχθηκαν δείγματα κοπράνων και αίματος πριν και μετά τις δύο εβδομάδες παρέμβασης για κάθε τύπο θεραπείας. Η συνολική διάρκεια της μελέτης ήταν 14 εβδομάδες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μεγάλη διατομική μεταβλητότητα στην ανταπόκριση του μικροβιώματος του εντέρου. Τελικά, τα άτομα μπορούσαν να χωριστούν σε εκείνα με πιο ανθεκτικό μικροβίωμα και εκείνα με μικροβίωμα πιο επιρρεπές σε διατροφικές αλλαγές.

Οι Ko et al. μελέτησαν τις επιδράσεις της σκόνης κόκκινης παντζάρας (RP) και της παραγωγής βετανίνης ανάλογα με τον εντεροτύπο. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποίησαν μοντέλο γαστρεντερικής πέψης και ζύμωσης κοπράνων. Για την ανάλυση εντεροτύπων, προσέλαβαν 30 υγιείς Κορεάτες συμμετέχοντες (17 άνδρες και 13 γυναίκες). Μπόρεσαν να χωρίσουν τους συμμετέχοντες σε υποομάδες με κυρίαρχο εντεροτύπο:

Phocaicole, Prevotella και Bifidobacterium. Συλλέχθηκαν κόπρανα από έναν αντιπροσωπευτικό συμμετέχοντα κάθε υποομάδας και ζυμώθηκαν με σκόνη κόκκινης παντζάρας ή χρωστική βετανίνη. Η επίδραση της RP και BP ως πρεβιοτικών στο μικροβίωμα του εντέρου εξαρτήθηκε από τον εντεροτύπο των 3 επιλεγμένων συμμετεχόντων. Μόνο στο δείγμα S3-Bifidobacterium ανιχνεύθηκε σημαντική αλλαγή στον πλούτο των μικροβιακών ταξόνων. Επίσης, η ομάδα S3-Bifidobacterium παρουσίασε διαφορετική τάση στις αλλαγές του μικροβιώματος σε σύγκριση με τα άλλα δείγματα.

Κάθε εντεροτύπος (με και χωρίς ζύμωση RP/BP) έδειξε διαφορετική μεταβολική δραστηριότητα σχετική με την παραγωγή SCFA. Η μεγαλύτερη αύξηση στην παραγωγή SCFA βρέθηκε στο δείγμα S3-Bifidobacterium, ενώ το δείγμα S2-Prevotella παρουσίασε μικρότερη αλλαγή στα SCFAs. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης υποδεικνύουν ότι η RP και η BP έχουν εντεροτύπου-ειδικές αντιδράσεις στο μικροβίωμα του εντέρου και στην παραγωγή SCFA.

Οι Adekolurejo et al. πραγματοποίησαν μελέτη σχετικά με το πρόβλημα της διαταραχής του μικροβιώματος λόγω απογαλακτισμού. 48 γουρουνάκια κατανέμθηκαν τυχαία σε μία από τέσσερις δίαιτες για 14 ημέρες, μετά από περίοδο 28 ημερών απογαλακτισμού. Υπήρχε μια βασική δίαιτα ελέγχου (con), μία με 300mg/kg οξείδιο ψευδαργύρου (ZNO), και δύο διαφορετικές δίαιτες που περιείχαν κόκκινη παντζάρα. Οι RB2 και RB4 προέκυψαν με την προσθήκη 2% (20g/kg) και 4% (40g/kg) αλεσμένης ολόκληρης κόκκινης παντζάρας στη βασική δίαιτα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν τη δυνατότητα της παντζάρας να ρυθμίζει το μικροβίωμα του εντέρου (των απογαλακτισμένων χοίρων) αυξάνοντας τον πλούτο των ειδών και ενισχύοντας το μεταβολισμό των λιπιδίων.

Οι Calvani et al. ανακάλυψαν ευεργετικές επιδράσεις της κατανάλωσης χυμού παντζαριού στο μικροβίωμα του εντέρου σε ενήλικες με long covid. Συμπεριέλαβαν 25 συμμετέχοντες στη μελέτη τους (15 χυμός, 10 placebo), και μετά από συμπλήρωση δύο εβδομάδων, οι συμμετέχοντες που κατανάλωσαν χυμό παντζαριού παρουσίασαν μεγαλύτερη αφθονία βακτηρίων με γνωστές ευεργετικές επιδράσεις σε σύγκριση με την ομάδα placebo.

Πολλές μελέτες είχαν ως στόχο να διερευνήσουν την επίδραση της κόκκινης παντζάρας στη μικροχλωρίδα του εντέρου μας και, κατ’ επέκταση, στην υγεία μας. Συνολικά, δεν μπόρεσαν να δείξουν σημαντικές αλλαγές στην α- και β-ποικιλότητα. Ωστόσο, ανακαλύφθηκαν σημαντικές αλλαγές σε συγκεκριμένους ταξονικούς τύπους, καθώς και αύξηση στην παραγωγή βραχείας αλύσου λιπαρών οξέων (SCFA). Επίσης, αποδείχθηκε ότι η μικροχλωρίδα του ανθρώπου μπορεί να χωριστεί σε διαφορετικούς εντεροτύπους, οι οποίοι φαίνεται να αντιδρούν περισσότερο ή λιγότερο ευαίσθητα στην κατανάλωση κόκκινης παντζάρας. Η μεγαλύτερη αύξηση στην παραγωγή SCFA μετά την κατανάλωση κόκκινης παντζάρας παρατηρήθηκε στον εντεροτύπο Bifidobacterium, που φάνηκε να είναι ο πιο ευαίσθητος στην κατανάλωση κόκκινης παντζάρας. Δυστυχώς, οι μελέτες παρουσιάζουν πολλούς περιορισμούς, καθώς όλες έχουν μικρό αριθμό συμμετεχόντων και παρατηρήθηκαν μόνο βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα.

Οι μελέτες έδειξαν το δυναμικό της κατανάλωσης κόκκινου παντζαριού μέσω της αύξησης της παραγωγής SCFA και της ευεργετικής ρύθμισης του εντερικού μικροβιώματος. Και τα δύο μπορεί να οδηγήσουν σε ποικίλα οφέλη για την υγεία και να προλάβουν μια σειρά από φλεγμονώδεις παθήσεις όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και το σύνδρομο, καθώς και την κατάθλιψη, τον διαβήτη και πλήθος διαφορετικών μεταβολικών διαταραχών. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τη διερεύνηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων του κόκκινου παντζαριού στο εντερικό μικροβίωμα (ειδικά σε διαφορετικούς εντεροτύπους) και τις φυσιολογικές συνέπειες για το έντερο και τον οργανισμό του ξενιστή.