Suplementacja azotanami (NO3−) ma rzekomo korzystnie wpływać na wydolność wysiłkową. Jednak w dotychczasowych badaniach oceniano tę strategię żywieniową z wykorzystaniem różnych wskaźników wydolności, zadań wysiłkowych i schematów dawkowania, często uzyskując niespójne wyniki, które ograniczają możliwość uogólnienia wniosków.

Naszym celem było dokonanie syntezy dostępnych dowodów dotyczących wpływu suplementacji NO3− na 11 obszarów wydolności wysiłkowej.

Przegląd przeglądów systematycznych przeprowadzono zgodnie z wytycznymi Preferred Reporting Items for Overviews of Reviews. Przeszukano siedem baz danych (MEDLINE, EMBASE, Cochrane Database, CINAHL, Scopus, SPORTDiscus i Web of Science) od momentu ich utworzenia do lipca 2024 r. Uwzględniono przeglądy systematyczne z metaanalizami porównującymi suplementację NO3− z warunkami kontrolnymi z placebo. Wyszukiwanie literatury, ekstrakcję danych i ocenę jakości metodologicznej (A Measurement Tool to Assess Systematic Reviews Assessing the Methodological quality of SysTemAtic Review [AMSTAR-2]) przeprowadzili niezależnie dwaj recenzenci.

Kryteria włączenia spełniło dwadzieścia przeglądów systematycznych z metaanalizami, obejmujących 180 badań pierwotnych i 2672 unikalnych uczestników. Nasze metaanalizy wykazały zróżnicowany wpływ suplementacji NO3−. Poprawiała ona wyniki w próbach czasu do wyczerpania [standaryzowana różnica średnich (SMD): 0,33; 95% przedział ufności (CI) 0,19–0,47], a analizy podgrup wskazywały na wyraźniejszą poprawę przy zastosowaniu minimalnej dawki 6 mmoL/dobę (372 mg/dobę) oraz przewlekłego protokołu suplementacji (> 3 dni). Ponadto zaobserwowano ergogeniczne działanie suplementacji NO3− w odniesieniu do całkowitego pokonanego dystansu (SMD: 0,42; 95% CI 0,09–0,76), wytrzymałości mięśniowej (SMD: 0,48; 95% CI 0,23–0,74), szczytowej mocy wyjściowej (PPO; SMD: 0,25; 95% CI 0,10 do 0,39) oraz czasu do osiągnięcia PPO (SMD: − 0,76; 95% CI − 1,18, − 0,33). Nie stwierdzono jednak istotnej poprawy w przypadku innych wskaźników wydolności (we wszystkich przypadkach p > 0,05). Oceny AMSTAR-2 większości uwzględnionych przeglądów mieściły się w zakresie od niskiej do krytycznie niskiej jakości.